Sinice w wodzie — czym są, gdzie występują i czy są groźne
Latem słyszymy o „zakwitach sinic” i zakazach kąpieli. Wyjaśniamy, czym są sinice, kiedy stają się groźne i dlaczego gotowanie nie rozwiązuje problemu.
W pigułce
- Sinice (cyjanobakterie) to mikroorganizmy, które latem masowo namnażają się w ciepłej wodzie — to tzw. zakwit.
- Część z nich wytwarza toksyny (np. mikrocystyny) groźne dla ludzi i zwierząt.
- Dotyczy głównie kąpielisk i zbiorników, ale woda pobierana z ujęć powierzchniowych też bywa narażona.
- Gotowanie nie usuwa toksyn sinic — może je nawet uwolnić z komórek.
Czym są sinice
Sinice, czyli cyjanobakterie, to jedne z najstarszych organizmów na Ziemi — formalnie bakterie, choć prowadzą fotosyntezę jak rośliny. W niewielkich ilościach są naturalnym elementem wód. Problem zaczyna się, gdy przy wysokiej temperaturze i nadmiarze substancji odżywczych namnażają się gwałtownie, tworząc zakwit — zielony, czasem niebieskozielony „kożuch” na powierzchni wody.
Dlaczego bywają groźne
Niektóre gatunki sinic wytwarzają cyjanotoksyny — m.in. mikrocystyny działające na wątrobę oraz toksyny drażniące skórę i układ nerwowy. Kontakt z wodą podczas zakwitu może powodować podrażnienia skóry i oczu, a połknięcie — dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Szczególnie wrażliwe są małe dzieci i zwierzęta, które łatwiej połykają wodę podczas zabawy.
Sinice a woda z kranu
Najczęściej sinice kojarzymy z jeziorami i kąpieliskami. Jednak część wodociągów pobiera wodę z ujęć powierzchniowych (rzeki, zbiorniki). W okresie intensywnego zakwitu stacje uzdatniania muszą sobie radzić z podwyższoną ilością glonów i toksyn. Dlatego latem zdarzają się komunikaty o pogorszonym smaku lub zapachu wody — a w rzadkich przypadkach o ograniczeniach w spożyciu. Zawsze obowiązuje wtedy treść komunikatu lokalnego sanepidu (PSSE).
Dlaczego gotowanie nie pomaga
To kluczowa różnica wobec skażeń bakteryjnych. O ile gotowanie niszczy bakterie, o tyle nie rozkłada cyjanotoksyn. Co więcej, wysoka temperatura potrafi rozerwać komórki sinic i uwolnić toksyny do wody. Dlatego przy podejrzeniu sinic gotowanie nie jest rozwiązaniem.
Jak chronić rodzinę
- Nie kąp się i nie pij wody ze zbiornika z widocznym zakwitem; pilnuj dzieci i zwierząt.
- Stosuj się do komunikatów i oznaczeń przy kąpieliskach oraz do informacji wodociągów.
- W domu na związki organiczne i toksyny działa węgiel aktywny oraz odwrócona osmoza — nie zwykłe sito ani gotowanie.
- Jeśli woda ma nietypowy, „ziemisty” zapach, ogranicz jej picie do czasu wyjaśnienia.
Polecany partner
Sinice, bakterie, metale — jeden filtr na wiele zagrożeń
Odwrócona osmoza z węglem aktywnym redukuje związki organiczne i toksyny, a także metale i mikroplastik — tam, gdzie gotowanie zawodzi.
Zobacz filtry w sklepie
Najczęstsze pytania
Czy mogę pić wodę z kranu, gdy w okolicy jest zakwit sinic?
Jeśli wodociąg nie wydał ostrzeżenia, woda jest uzdatniana i badana. Gdy jednak pojawi się komunikat o pogorszeniu jakości lub ograniczeniu spożycia, stosuj się do niego. Wodę z jezior i zbiorników z zakwitem nie wolno pić.
Czy gotowanie usuwa toksyny sinic?
Nie. Gotowanie nie rozkłada cyjanotoksyn, a może uwolnić je z komórek sinic. Na toksyny działa filtracja — najskuteczniej węgiel aktywny i odwrócona osmoza.
Po czym poznać zakwit sinic?
Woda przybiera zielony lub niebieskozielony kolor, bywa mętna, tworzy się „kożuch” na powierzchni i pojawia się nieprzyjemny, ziemisty zapach. W takiej wodzie nie należy się kąpać ani jej pić.